Máster Universitario en Profesorado en Educación Secundaria Obrigatoria, Bacharelato, Formación Profesional e Ensino de Idiomas. Especialidade (Ourense): Orientación
Toda práctica de intervención educativa afunde as súas raíces no sistema de ideas, procedementos e valores que lle asignan os seus fins. A posición da persoa profesional do ámbito educativo que quere educar sen ter unha teoría clara e definida da educación sería tan irracional como a daquela que quere guiar a alguén sen saber de onde parte, por onde vai e cara a onde se dirixe.
Esta é a razón pola que, antes de deseñar o desenvolvemento de calquera intervención pedagóxica, o profesorado debe ter clara unha Teoría da Educación que guíe a determinación do proceso educativo e a selección dos medios para acadalo.
Para iso, e en primeiro lugar, é necesario precisar que é a Teoría da Educación, que, lonxe de referirse exclusivamente a cuestións teóricas sobre a educación e, polo tanto, afastadas das realidades educativas, incide, porén, en todos os aspectos propios da práctica educativa. Polo tanto, a Teoría da Educación significa coñecer para facer, saber para despois aplicar mellor as innovacións educativas e, en definitiva, para mellorar a calidade da educación.
A continuación, é necesario precisar que entendemos por educación, xa que, ao ser un termo de uso habitual na vida cotiá que afecta a todas as persoas dalgún xeito, todo o mundo se atrevería a dar unha definición de educación. Ademais, existen moitos conceptos afíns á educación como formación, ensino, aprendizaxe, instrución ou capacitación, que se empregan en moitas ocasións como termos semellantes e que deben diferenciarse para a súa correcta utilización.
Así mesmo, a educación non se pode reducir unicamente á que se imparte na escola —Educación Formal—, xa que as persoas se educan máis alá dela e as influencias que se reciben a partir doutros medios son tanto, igual ou máis potentes ca as que proceden da escola, e mesmo interfiren na súa acción. Polo tanto, faise necesario traballar os conceptos de Educación non Formal, definida como o conxunto de procesos, medios e institucións específicas, deseñados de maneira diferenciada en función de obxectivos explícitos de formación, que non están directamente orientados á obtención das titulacións propias do sistema educativo regulado; e de Educación Informal, que se refire a aqueles procesos educativos que se producen de forma indiferenciada respecto doutros procesos sociais, que non foron institucionalizados nin sistematizados e que teñen lugar no decurso ordinario da vida.
Un dos factores que influíu na crecente importancia que se lle outorgou tanto á Educación non Formal como á Educación Informal foi o cambio nos valores defendidos pola sociedade; e, da defensa da virilidade ou da guerra, pasouse á defensa da paz ou da tolerancia, valores non incluídos no currículo explícito da escola e que, a partir da transversalidade, como propoñía a LOGSE, e da inclusión da Educación en Valores pola LOE, si serían incorporados. Así como outros valores controvertidos relacionados coa diversidade afectivo-sexual.
Nesta liña, a educación en valores é a clave desta materia, pois ningunha escola é nin pode ser neutral, polo que o alumnado debe ser consciente do seu futuro papel profesional e desenvolver un pensamento crítico e reflexivo, especialmente ante cuestións controvertidas.
